Met het gastenplan voor Limburg geven we samen vorm aan het Limburgse toerisme van morgen. De weg naar dat gastenplan is net zo belangrijk als het resultaat. Volg en werk hier mee aan het toerisme dat Limburg helpt groeien.

Benchmark-trip Zuid-Tirol

Benchmark-trip Zuid-Tirol

 

Begin december bezochten we met een delegatie van het gastenplan projectteam de regio Zuid-Tirol in het noordoosten van Italië. Een gebied dat naast de Dolomieten gekend staat voor het hoogwaardig toeristisch aanbod. Qua oppervlakte en inwonersaantal is Zuid-Tirol te vergelijken met Limburg, maar met 7 miljoen aankomsten per jaar en 32 miljoen overnachtingen is hun toeristisch product het achtvoud van het Limburgse. Denk je evenwel het wintersportseizoen weg en daarmee dus 90% van hun cijfer, dan krijg je een regio die vergelijkbaar is met Limburg qua economische impact én qua toeristisch aanbod: de troeven van Zuid-Tirol naast wintersport zijn namelijk gastronomie, fruit, cultureel erfgoed in combinatie met fiets- en wandeltoerisme.

Doel van deze trip was bijgevolg inspiratie en inzichten opdoen rond een aantal gedeelde thema’s, zoals seizoensverlenging, bestemmingspromotie, culinair toerisme en fietstoerisme. We verkenden het toeristisch aanbod, spraken met lokale ondernemers en gingen op bezoek bij IDM Süd Tirol - de lokale instantie die het toeristisch en economisch beleid uitzet.

Wijnbouw op de oevers van de Adige.

Wijnbouw op de oevers van de Adige.

Waar bergen en zon mekaar kruisen
Zuid-Tirol verenigt Italiaanse flair met deutsche Gründlichkeit. Het is een regio van contrasten: je eet er een heerlijk bord penne pommodoro met zicht op een besneeuwde alpentop. De ober die je in Tiroler-outfit een glas Gewürztraminer serveert spreekt je aan met een sappige ‘buongiorno’. En terwijl je bovenaan de skilift geniet van 360° Alpijnse natuurpracht, flaneer je in de steden in het dal door shoppingstraten vol Italiaanse boetieks. Kortom de bergen en de zon kruisen mekaar in de vallei van de Adige.

Alto Adige is meteen ook de Italiaanse benaming van de streek, maar wereldwijd treedt deze regio naar buiten onder de merknaam ‘Südtirol’. Alles en iedereen handelt hier vanuit diezelfde merknaam. Wijnmaker, hotel, modeontwerper en melkboer, iedereen die aan de kwaliteitscriteria voldoet, neemt het label ‘Südtirol’ mee in zijn communicatie.

Diepgeworteld toerisme
Nog voor het wintertoerisme de bergtoppen veroverde, zorgde de wijnbouw hier al voor bezoekers. Het bezoek aan Kloster Neustift leert ons dat wijntoerisme 365 dagen per jaar toeristen aantrekt. De wijnen van Zuid-Tirol zijn al eeuwenlang ambassadeur voor de rijkdom van de streek en vandaag komen bezoekers van over de hele wereld. De topwijnen uit Zuid-Tirol dragen immers het Sudtirol-label boven op de fles en vertegenwoordigen zo hun streek in ‘s werelds beste restaurants. Daar horen ook de wijnen van Kloster Neustift bij, een klooster in harmonie met de vallei waar het zich bevindt. Het voorziet zichzelf in energie voor de wijnbouw, het toeristisch onthaalcentrum, het klooster zelf en de kostschool. Onze gids Elias wijst ons op de belangrijke parallel tussen wijnbouw en toeristische ontwikkeling: wie wijnranken plant moet jaren wachten op enige return. Je moet dus weloverwogen keuzes maken los van de waan van de dag. “We bestaan al 875 jaar, dus we willen er nog eens 875 jaar bijdoen.” Of hoe je een fles wijn vooral met een goed verhaal verkoopt.

Hotel Seehof  (NOA architects)

Hotel Seehof (NOA architects)

Instagrambaar hoteldesign
Het belang van eigentijdse storytelling leren we in Hotel Seehof, recent vernieuwd tot kleinschalig wellnesshotel dat zich vooral richt op slow-tourism. De gasten in Hotel Seehof komen niet voor de natuur, noch voor wintersport, wellness of de streekgastronomie. Ze komen voor al die dingen, maar alles met mondjesmaat. Niets moet, alles mag (behalve kinderen, want dit is vooral een ‘adult-hotel’). Diversiteit is het motto, maar de trekker is vooral de stijlvolle nieuwe inrichting van de kamers en het wellness-gedeelte, ontworpen door NOA Architects - een lokaal architectenbureau dat traditie en eigentijdsheid combineert om het karakter van de Zuid-Tirolse Hospitality sector te kleuren. Hotel Seehof wil dus geen '“Alpiene Kitsch”: ze zijn trouw aan de streek, maar durven wel kiezen voor een nieuwe richting. Dat levert hen heel wat online aandacht op, tot in de New York Times.

Architectuur op grote hoogte
Dat architectuur het beeld van een regio kan maken hebben ze in Zuid-Tirol heel goed begrepen. Zo is het nieuwe Messner Mountain Museum in Kronplatz, naar een ontwerp van wijlen Zaha Hadid, op korte tijd uitgegroeid tot icoon voor de streek. Een meer bescheiden plek maar daarom niet minder adembenemend (op 2000 meter hoogte is de lucht wat ijler) is de Oberholz hut in Oberregen. Drie fraaie hutten, subtiel in het landschap ingebed, met elk zicht op een andere Dolomietenpiek, en die vooral zelf nieuwsgierigen de berg oplokken - zelfs projectteamleden met milde hoogtevrees.

Berggastronomie volgens mediterraan recept
Wat de hutten in Zuid-Tirol zo aantrekkelijk maakt, is wat er op tafel komt. Want naast de druiven hebben ze ook de andere lokale bergproducten weten te sublimeren tot een keuken waar ze in de rest van de Alpen jaloers op zijn. Zuid-Tirol staat voor topkwaliteit in je glas en op je bord. Het eerder besproken label waakt over wie ambassadeur voor de streek mag zijn. Van IDM leerden we dat de controles streng zijn, “want je bent zo sterk als je zwakste schakel.” Resultaat is dat je nergens teleurgesteld buitengaat.

De Oberholz-hut: haute cuisine op 2000 meter.

De Oberholz-hut: haute cuisine op 2000 meter.

Een 4-sterren aanbod over de 4 seizoenen
Seizoensverlenging is ook in Zuid-Tirol een ‘hot topic’. Een bewuste woordspeling want door de opwarming van de aarde zien ze hier het winterseizoen inkrimpen in tijd en sneeuwgrens. Maar de aanwezige infrastructuur met skiliften, routes, hutten bieden het jaarrond mogelijkheden. Voor actief fiets- en wandeltoerisme bijvoorbeeld. En voor Törgellen: een heruitgevonden traditie waarbij fijnproevers van hut naar hut trekken voor een goed glas en een lekkere hap. Traditioneel in de herfst, want het gebruik komt voort uit het proeven van de eerste wijnpersing. Dergelijke producten geven vooral aan welk soort toeristen Zuid-Tirol wil aantrekken.

De mensen bij IDM steken het niet onder stoelen of banken dat ze bij hun productontwikkeling en bestemmingspromotie vooral op een iets beter publiek mikken. “We kiezen onze toeristen, we kunnen immers niet iedereen ontvangen.” Overtoerisme is ook hier een acuut thema, waarbij ze resoluut kiezen voor minder maar beter. Dat vergt doorgedreven service tot in het kleinste detail. Een mooi voorbeeld daarvan is het aanbod voor actieve Mountainbikers waar de associatie Südtirol Bikehotels op inspeelt. Bij één van hun leden - Taubers Unterwirt - leren we hoe ver ze gaan in het ondersteunen van hun klanten: de uitbaters zijn zelf bekwame fietsgidsen, bieden hoogwaardige mountainbikes én beschikken over goed uitgeruste herstelateliers. De Bikehotels bieden dus een maatwerk-aanbod voor een heel specifieke niche binnen het fietssegment.

Een rugzak vol
Wat we meenemen van deze trip, naast een heleboel interessant studiemateriaal, is vooral de verbondenheid en de wil om aan dezelfde koord te trekken. Dat leidt tot een bijzonder hoog professionalisme in elk onderdeel van het aanbod. Door een goed begrip van de noden en wensen van hun publiek kunnen ze het niveau van afwerking, de kwaliteit van horeca en de bijhorende diensten afstemmen op de wensen van een beter publiek. Met gewaagde architectuur en respect voor de roots combineren ze de toekomst in harmonie met traditie. Maar wat vooral het verschil maakt zijn de behulpzame, kundige gastheren: iedereen die we ontmoetten sprak met fierheid en kennis van zaken over de regio. De Zuid-Tirolers maken hun streek, misschien wel de voornaamste parallel met Limburg.

Het succes van Zuid-Tirol is voor een groot deel de verdienste van IDM, een organisatie die naast de voormalige dienst voor bestemmingspromotie ook de diensten voor gebiedsontwikkeling, landbouw en innovatie verenigt. Honderd medewerkers werken onder hetzelfde koepelmerk ‘Südtirol’ aan het gezicht en de kwalitatieve ontwikkeling van de streek. IDM bouwt bruggen tussen de verschillende actoren, zorgt voor richting en bewaakt de gemaakte keuzes.

De opgedane inzichten nemen we verder mee in de volgende werksessies en gesprekken. We bekijken ook de mogelijkheid voor een tweede benchmark-bezoek in functie van de vragen en keuzes in de komende maanden.


 
Duurzaam toerisme in Limburg door de ogen van een outsider

Duurzaam toerisme in Limburg door de ogen van een outsider

Werksessie team Toerisme Limburg C-Mine

Werksessie team Toerisme Limburg C-Mine